25 februari 2017

Ji tirsa newêre bibêje ez kurd im lê dîsa jî diçe Tirkiyê tehtîlê û gerr û seyranê


Xortekî bi navê Muslim Azade, li Stenbolê aşpêj e, yanî lokantacî ye. Diyalogeke nabêna xwe û kurdekî zaxoyî da wiha nivîsî ye:
"Do du muşteriyên min ez matmayî hîştim.
Yê yekem jin û mêrekî zaxoyî bûn. Em bi kurdî dipeyivîn. Min pirsî ew ji ku ne?
Gotin em ji Îraqê ne.
Min got, ji ku dera Îraqê?
Gotin, ”em ji Zaxo ne.”
Min got, ma wira Kurdistan e ya Îraq e?
Bi şermokî gotin, ”Kurdistan e.
Yê duyem ez bêtir matmayî hîştim. Kurdekî urdunî bû. Min jê pirsî ew koçber(mahcir) e ya jî ehlê wir e? Got ew ehlê cî ye. Kurdiya wî pir fesîh û xweş bû.”
Kurdên başûr xwe li Tirkiyê rehet û azad his nakin, tirsa tirkan tim di dilê wan da ye. Wek turîstên alman û japonî rehet û bêtirs hereket nakin.
Lê dîsa jî ji bo gerrr û seyranê diçin Tirkiyê.
Dîsa jî heyranê Tirkiyê ne.
Ji bo ku herin Tirkiyê û li bajarekî Tirkiyê çend rojan bigerin, tahtîlê bikin, otosansurê, tirsê, înkara nasnameya xwe, înkara navê welatê xwe qebûl dikin…
Ez di vê şexsiyetê da seqetiyekê dibînim.
Însan çawa kane bi perê xwe vê zulmê û heqaretê li şexsiyeta xwe bike?
Bêyî kurdan ferdên tu miletekî din naçin welatekî xwe lê rehet û azad his nekin…
Dema kurdek li Kurdistanê telefonî kurdekî li Tirkiyê dike, berî ku dest bi axaftina xwe bike jê ra dibêje:
-Ma ciyê te musaîd e?
Yanî tu kanî bi kurdî bipevive ya na?
Heger bibêje ”musaîd e”, ewê bi kurdî pê ra bipeyive û heger bibêje ”ne musaîd e”, ewê biqulibîne tirkî…
Ev yek tenê têrê dike ku meriv ne mecbûr be naçe Tirkiyê.
Wek turîst, ji bo kêf û seyranê ji xwe meriv nigê xwe navêje Tirkiyê.
Kurd pirseke wiha bêyî Tirkiyê li tu welatekî din ji hev nakin. Çimkî dijminatiyeke hewqaî mezin, kîn û nefreteke hewqasî mezin li tu welatekî din li hemberî kurdan tuneye. Tenê li Tirkiyê heye.
Çimkî tenê li Tirkiyê kurdek newêre li ba her tirkî, li her derê bi kurdî bipeyive.
Çimkî tenê li Tirkiyê ji ber ku di telefonê da bi kurdî dipeyive kurdek kane were lêdan, heta were kuştin.
Kurdên başûr vê yekê baş zaninin, gelek tişt hatiye serê wan bi xwe jî. Di çûn û hatinê da mamûr û leşkerên tirk heqaretê li wan dikin…
Lê dîsa jî ji Tirkiyê hez dikin.
Dîsa jî bi kêfxweşî diçin tehtîla xwe li Tirkiyê derbas dikin…



24 februari 2017

Jiyan û Olan



Zilamek û lawê xw li daristanê degiriyan. Lawik lukimî û ket. Nigê wî êşiya. Ji ber êşa nigê xwe qîrînî pê ket, got ”axxx”!
Ji qotê çiyayê hember dengekî got ”axxx” û lê vegerand!
Lawik matmayî ma, bi qîrîn got:
-Tu kî yî ?
Çiyê bersîv dayê:
-Tu kî yî?
Lawik ji vê bersîvê pir hêrs bû, got:
-Tu tirsonekeke !
Çiyê dîsa bersîv dayê:
-Tu tirsonekeke !
Lawik tam şeqizî, him tirsiya û him jî matmayî ma. Fam nekir ev çi mesele ye. Dageriya ser bavê xwe û jê ra got:
-Bavo, ev çi ye? Ev çi deng e?
Bavê got:
-Lawê min, nuha baş guh bide bavê xwe û fêr bibe!
Û dû ra jî berê xwe da çiyê û bi qîrîn got:
-Ez heyranê te me!
Ji çiyê dengekî bersîv dayê:
-Ez heyranê te me !
Bavê dom kir, dîsa bi qîrîn got:
-Tu muhteşem î !
Çiyê lê vegerand:
-Tu muhteşem î !
Bav dîsa qîriya:
-Ez ji te pir hez dikim !
Çiyê lê vegerand:
-Ez ji te pir hez dikim!
Matmayina lêwik hinekî din zêde bû, serê wî li hev ket, baş fêm nekir ev çi ye û  çima wiha dibe?
Bavê, lawê xwe zêde di meraqê da nehîşt, got:
-Lawê min, însan ji viya ra dibêjin olan(dengvedan).
Lê belê di rastiyê da ev jiyan e.
Tu çi bidî jiyanê ewê jî wiya bide.
Tu çi biçîne, tu yê wiya biçine.
Gava tu hezkirineke hîn zêde bixwazî, dibê tu zêde hez bikî, ji dil û can hez bikî.
Gava tu dilovanîyeke hîn zêde bixwazî, dibê tu bi xwe li hemberî însanan bêtir dilovan û bi merhemet bî.
Heger tu ji însan hurmetê bixwazî, dibê tu jî li hemberî însanan bêtir bi hurmet û bînfireh bî.
Heger tu dixwazî însan ne bînteng, bi sebir û xwedî tolerans bin, dibê tu ne bînteng û bêsebir bî.
Dibê tu bînfirehiyê, xweşîbîniyê, ferqîyeta fikir û baweriyên cihê qebûl bikî û hurmetê nîşan bidî.
Ev qaîde beşekî esasî yê jiyana me ye.
Jiyan ne tesadufeke, di neynikê da eksê kirinên me ne, me çi çandi be, mahsûlê me jî wê ew be…
Ev qanûneke xwezayê û jiyanê ye…

Li ser lêkera "peçandin" ê

Peyva "peçandin" !
Nuha bi munasebeta pirsekê gotina ”peçandinê” hat bîra min. Min li hin ferhengan nêrî min nedît.
Gava me tiştekî hişk, wek riza nuh hatiye spîkirin(kutan) ya jî tirşa hebirmana(hebên hinarê yên hişkirî)davît ji devê xwe da, me digot:
-Ez dipeçînim.
Ez rizê dipeçînim.
Ez birçî bûm, min hinek tirşa hebirmana peçand. Ez riza nekeliyayî dipeçînim.
Gava dan dikutan û çend heb jê tahm dikirin, ji bo wê xwarinê jî digotin "peçandin."
-Ew çi ye tu dixwî?
-Piçek dan e dipeçînim.
Deme pîrekan li gundan di cûnî da çeltûk(birinca, riza nekutayî)spî dikirin yanî gava dikutan, carnan çend heb davêtin ji devê xwe da û dixwarin. Navê wê peçandin bû.
Ya jî gava meriv ji ser dikanekekê birincê bikere û çend heban bavê ji devê xwe da ew jî peçandin e.
"Peçandin" ne ”pêçan” e, Pêçan lêkereke din e, meriv cixarê dipêçe. Peçandin, dema tiştekî mîna birincê, gênim û dên, hwd. bêyî ku  meriv germ bike, nerm bikîe, bikelîne, bi zuhayî, hişkî bavêje  devê xwe.  Ev peçandin e.
Hevalên bi ziman û ferhengan mijûl in bira vê gotinê li ba xwe qeyd bikin.


XXX
Ez bazekî spî yê hemedanî
min li serê çiyê hêlîna xwe çêkirî
bi baskên xwe difirim çiya bi çiya
bi pençên xwe dikim nêçîra
///Baba Tahirê Uryan

Çîroka kund û kêrgu


Çîrokên  Aisoposê yûnanî ne tenê ji bo zarokan, ji bo mezinan jî tije ders in. Bi qasî zarokan, dersên mezin jî ji wan bigrin pir in.
Ji xwe belkî di destpêkê da ji bo rexnekirina mezinan hatin nivîsîn. Lê ji ber ku wê demê rexnekirina eşkere tahlûke bû, lema jî qehreman bûn lawir, dar û ber û nebat.
Ji bo wê jî her çiqasî qehremanên çîrokên zarokan heywan bin jî, lê di esasê xwe da hemû li ser mirovan û têkiliyên di nabêna wan da ne.

Û ev jî çîroka kêrgu(kerguh, kevroşk, kîroşk) û kundê kûpê êqil

Rojekê kêrgu li daristanê bi telaşeke mezin vir da û wê da baz dida, geh xwe vedişart, geh ciyê xwe diguhezt.
Vê yekê bala kund kişand. Bi meraq ji kêrgu ra got:
-Te xêr e birakê kêrgu, çima tu îro hewqasî bi heyecan î, mesele çi ye, çi qewimî ye?
Kêrgu got:
-Ma te nebihîstiye, dibêjin boxeyekî şêr birîndar kiriye. Lema jî şêr sonda hemû heywanên bi quloç xwariye, rastî kîjan heywanê bi quloç tê dikuje, perçeperçeyî dike.
Kund got:
-Ê çi ji te ra, tu çima direvî?
Kêrgu got:
-Ji ber ku guhên min dirêj in…
Kund çend caran çavên xwe qurç kir û got:
-Kuro yê te ne quloç e, guh e.
Kêrgu got:
-Birakê kund, heta ez bidim fêmkrin yê min ne quloç e, guh e, ezê werim xwarin jî…

Carnan bi rastî wiha dibe, meriv nikane derdê xwe bide fêmkirin. Gava agir bi daristanê dikve hişk û ter bi hev ra dişewitin. Heta tu derdê xwe didî fêm kirin hasil diçe mûsil.
Yanî gava neyar fermanê li hêzekê, li civatekê radike kesên "ham û tam" jî zirarê dibînin..



23 februari 2017

Muhsîn Kizilkaya çima li piyasê xuya nake?

Yaho ev Muhsîn Kizilkaya ji zû da ye xuya nake, gelo wenda bûye, nexweş e ya jî Xwedê neke îş, mîşek hatiye serî?
Min meraq kir, ma haya kesî jê heye?
Heger were bîra we, Muhsîn Kizilkaya demakê gula telewîzyonên tirk bû, abûqat û murîdekî Erdogan yê di telewîzyonan da bû.
Dera ew lê bûya kesî newêrîbû ji AKPê û Erdogan ra bigota ”hilê bilê”, kê rexneyeke herî biçûk jî li Erdogan bigirta, Muhsînê me wek lokê hêc radibû ser tapanan, dibû qîrçeqîrçe diranên wî û kef û kopik direşand erdê…
Yên li dorê ji tirsan dibiziyan û devên xwe digirtin…
Lê ev 5-6 meh in beta bûye, qet xuya nake.
Gelo ez nabînim ya jî tezkereya wî tije kirin û ji piyasê rakirin.
Bi Xwedê her bêbextî ji Erdogan tê, kane canfîdayekî wek Muhsîn Kizilkaya jî biqewitîne.
Heger were bîra we Muhsîn Kizilkaya, di 11ê cotmeha(11/10-16)par da, di telewîzyona Haberturkê da bêhemdî şaşiyeke jiyana xwe ya herî mezin kir û got:
” Wezîfeya leşkeran ji xwe mirin e, ji bo vê meaş digrin. Lema jî ekstra tu çêyiyekê bi min nakin…”
Van gotinên wî him di studyoyê da û him jî dû ra bûn sebebê reaksiyonên mezin, tirkan êrîş birin ser û ew pir rexne kirin.
Herçiqasî dûra bi beyanekê ji polîs û mehmetcikan û malbatên wan uzrê xwe xwest, got ”ez poşman im”, lê diyar e Erdogan û Tirkan dîsa jî ew efû nekirin.
Çimkî ji wê rojê da ye li piyasê qet xuya neke, av li ser xwe zelal kiriye, beta bûye, fena ku tunebe, fena ku naj, fena ku axaftin û nivîsîn lê yasax kiribin.
Yaho ev tirk jî çuqasî nankor in!
Mêrik ji wan ra hewqasî kir, ji tirkan bêtir ”terorîzma PKKê” mahkûm kir, di her şert û mercî da Erdogan bi ruh û can parast, lê dîsa jî pere nekir, teskereya wî zû tije kirin…
Karê tu şelafî ne daîmî ye…
Mêrik ji bo xatirê Erdogan û AKPê hemû kurd kirin dijminê xwe, ji nasyonalîstekî tirk bêtir êrîşî kurdan kir, got ”Tirkiye cineta kurda” ye. Lê wa ye dîsa jî têrê nekiriye…
Min tim gotiye, ji bo tirkan kurdê dewsa wî neyê dagirtin, kurdê neyê qewitandin tuneye, kî be jî demek bikar tînin û dû ra diqewitînin û ji xwe ra xulamekî nuh dibînin…
Xulamtiya baş, saxlem, bi heysiyet tuneye, ya herî baş dibê meriv tu carî îxanetê bi qewmê xwe ra neke û nebe zilamê xelkê…